Bebeklerde ve çocuklarda ve kanlı mukuslu kaka: Nedenleri ve tedavisi

Bebeklerde ve çocuklarda kakada kan ve mukus görülmesi, anne-babaları oldukça endişelendiren bir durumdur. Bebeğinin bezinde kan veya mukus gören anneler çok endişelenir ve panik olur. Hatta bebeğinin bezinde bir iki defa kan gören anneler daha sonra bebeğinin her bezini çok dikkatli inceler ve kan arar.

Bebeklerde kanlı mukuslu kaka neden olur?

Aslında bebeklerde ve çocuklarda kakada kan veya mukus olması her zaman hayatı tehdit edici çok ciddi bir hastalık anlamına gelmez. En sık karşılaşılan sebepler besin alerjileri (alerjik proktokolit), kabızlığa bağlı popoda çatlak ve enfeksiyonlardır. Ancak özellikle ilk aylarda kanlı kakası olan bebekler nedenin anlaşılması için doktor tarafından muayene edilmelidir. Bu şikâyetlerin sebeplerinden bazıları daha kolay anlaşılıp tedavi edilebilirken, nadiren acil müdahale edilmesi gereken ciddi durumlar olabilir.

Bebeklerde kanlı mukuslu kakada neler kontrol edilmelidir?

Kakasında özellikle kan olan bebekler değerlendirilirken dikkat edilmesi gereken bazı temel noktalar vardır. Şikayetlerin nedeni araştırılırken bu durumlar çok dikkatle gözden geçirilir.

Bebek kaç günlük veya aylık
Kanın şekli (kırmızı-taze-parlak, nokta şeklinde, saç teli gibi, sümük gibi veya çilek jölesi gibi) nasıl?
Kan miktarı ne kadar?
Kanama aniden mi başladı, yoksa tekrarlayan bir şikâyet mi?
Kan her bezde var mı?
Bebeğin genel hali, keyfi ve canlılığı aktivitesi nasıl?
Büyüme ve kilo alması nasıl?
Bebek herhangi bir ilaç kullanıyor mu?
Bebeğin beslenmesi (anne sütü, mama gibi) nasıl?
Kan ve mukus yanında başka şikâyetler (sürekli ağlama, karın ağrısı, kusma ve ateş gibi) var mı?

Bebeklerde kakada kan veya mukus niye olur?

Bebeklerde kanlı mukuslu kakanın birçok nedeni olabilir. En sık karşılaşılan nedenler ve daha nadir ama önemli bazı durumlar aşağıda sıralanmıştır.

Besin alerjisi (alerjik proktokolit) (özellikle süt ve yumurta alerjisi)
Kabızlık nedeniyle kakanın çıktığı bölgede çatlak (anal fissür)
Mikrobik enfeksiyonlarda bağırsak zarlarının hasar görmesi
İltihabi bağırsak hastalıkları (bebeklikte başlaması çok çok nadirdir)
Bağırsağın kendi etrafından dönmesi (volvulus) veya bağırsağın içi içe geçmesi (invajinasyon) (Bu çok ağrılı bir durumdur. Hiç durmadan çok şiddetli ağlar ve kakadan çilek jölesi gibi kan gelir. Nadir ama önemli bir durumdur.)
Çok nadiren kanama/pıhtılaşma bozuklukları (hastalık nedeniyle kanın pıhtılaşamaması) olabilir
Yeni doğan veya birkaç günlük bebeklerde, genel durum iyi ise, doğum sırasında kan yutulması sebep olabilir.

Bebeklerde ve çocuklarda kanlı mukuslu kakada bir şehir efsanesi: Kırmızı meyve alerjisi.

Bebeklerinin kakasından kan ve mukus olan annelerden en çok duyduğum cümlelerden biri “Ben kırmızı meyveleri de kestim” sözüdür. Aslında bu bir şehir efsanesidir. Bebeğinin kakasında kan veya mukus olan bir annenin kırmızı meyveleri ezbere kesmesini gerektirecek hiçbir durum yoktur. Çünkü kırmızı meyvelerin kanlı veya mukuslu kakaya özellikle sebep olduğuna dair bir bilgi yoktur. Eğer anne kırmızı meyve yediğinde bebekte kanlı veya mukuslu kaka şikâyeti (alerjik proktokolit) oluyorsa veya artıyorsa şüpheli meyve, ama sadece şüpheli meyve, kesilebilir. Ama kırmızı meyve ile şikâyet arasında hiçbir bağlantı yoksa kırmızı meyve kesilmesi diye bir uygulama yoktur.

Kakadaki kan bağırsakların neresinden geliyor?

Kakadaki kanın bağırsakların neresinden geldiği hastalığa ve hastalığın şiddetine göre değişir:

Besin alerjisine (alerjik proktokolite) bağlı kanama çoğunlukla kalın bağırsaktan ve özellikle kalın bağırsağın son bölümlerinden gelir.

Kabızlık nedeniyle olan çatlakta kaka çıkışına en yakın bölgeden gelir hatta çatlaklar çoğu zaman gözle görülür.

Enfeksiyonlarda kan tahriş olmaları nedeniyle hem ince bağırsak zarlarından hem de kalın bağırsak zarlardan gelebilir.

Bağırsağın iç içe geçmesi veya kendi çevresinde dönmesi durumunda kan çok büyük çoğunlukla ince bağırsaklardan gelir. Bu hastalıktaki kanama şekli diğer hastalıklardan oldukça farklıdır.

Bebeklerde kanlı mukuslu kaka yaygın mıdır?

Aslında kanlı mukuslu kakanın yaygın olup olmaması şikâyetin nedenine ve yaşa göre değişir.

Besin alerjisine (alerjik proktokolit) bağlı kanlı mukuslu kaka özellikle bebeklerde sık karşılaşılan bir durumdur. Tanı ve tedavi süreci diğer hastalıklara göre daha özel ve uzun süreli bir yaklaşım gerektirir.

Kabızlığa bağlı popoda çatlak (anal fissür-makat çatlağı) çocuklarda çok sık karşılaşılan bir durumdur.

Enfeksiyonlar nedeniyle olan kanlı kaka hem bebeklik hem de oyun çağı çocuklarında sık karşılaşılan bir durumdur ve enfeksiyonların yaygın olduğu dönemlerde artar.

İltihabi bağırsak hastalıkları, bağırsağın iç içe geçmesi (invajinasyon) veya kanama/pıhtılaşma bozuklukları gibi durumlar oldukça nadirdir.

Genel olarak bakıldığında en sık sebepler besin alerjisi (alerjik proktokolit), popoda çatlak ve enfeksiyonlardır.

Büyük çocuklarda kanlı kaka nedenleri nelerdir?

Büyük çocuklarda kakada kan sebepleri bebeklerden biraz daha farklıdır. Hatta yaş büyüyüp okul çağına geldikçe sebepler okul öncesine göre bile değişir.

Kabızlığa bağlı kakada kan (Anal fissür)

Büyük çocuklarda kanlı kakanın en sık nedeni kabızlık ve ona bağlı popoda çatlaklardır. Kabızlık hemen hemen 4 çocuktan birinde görülür. En sık sebepleri sağlıklı olmayan beslenme alışkanlığıdır. Ayrıca kaka tutuma alışkanlığı kabızlığın önemli bir sebebidir. Kabızlık sonucunda sertleşen kaka, kaka yapılan bölgeden geçerken hem tam çıkıma yakın iç taraftaki zarlarda, hem de dışarıdan görülebilen zarlarda çatlaklara yol açar ve kanama yapar.

Enfeksiyonlara bağlı kakada kan

Enfeksiyonlar büyük çocuklarda kakada kanın bir diğer önemli nedenidir. Hem bakteriler, hem virüsler, hem de parazitler kanama yapabilir. Özellikle el temizliğine ve gıdaların temizliğine çok dikkat edilmelidir. Enfeksiyonla olan kanamada ateş, karın ağrısı ve kusma gibi şikâyetler olması teşhiste yardımcı olur.

İltihabi Bağırsak Hastalıkları (İBH)

İltihabi bağırsak hastalıklarında kakada kanın yanında ateş, eklem ağrıları gibi bütün vücudu etkileyen şikâyetler olabilir. Şikâyetler ince bağırsağın veya kalın bağırsağın tutulmasına ve tutulumun şiddetine göre değişir. Büyüme geriliği gibi şikâyetler olabilir. Genel olarak değerlendirildiğinde tüm kanlı kaka nedenleri içinde bu hastalıklar nadirdir.

Bazen çok ağır ülserlerde mide bağırsak zarlarından olan kanamalar kakada kan şeklinde şikâyet yapabilir ama sık değildir. Küçük bebeklerdeki kadar olmasa da bağırsağın iç içe geçmesi veya kendi etrafında dönmesi kakada kan yapabilir ama bu kendisini belli eden acil bir durumdur.

Bebeklerde ve çocuklarda kanlı kaka ne zaman acildir ve hemen doktora gidilmelidir?

Kakada kan olan bazı durumlar oldukça acildir. Bu durumlarda hiç beklenmeden hemen doktora gidilmelidir.

Kanamanın aniden ortaya çıkması
Kanama miktarının fazla (bütün bezde veya çamaşırda) olması hatta dışarı taşması.
Kanamanın çok taze, özellikle parlak kırmızı renkte ve fazla olması veya dışkının kan ve mukusla birlikte çilek jölesi görünümünde olması
Kanama nedeniyle çok fazla kan kaybı nedeniyle bebek veya çocukta genel durumun bozulması, terleme, çarpıntı, bitkinlik olması.
Kanama ile birlikte giderek artan bir karın ağrısı karında hassasiyet (karnına biraz bastırınca şikâyetin artması) olması.
Kakada kan ile beraber kanama/pıhtılaşma bozukluklarına bağlı vücudun başka bölgelerinden de kanama (idrardan, ağızdan veya burundan kanama veya deride morluklar-çürükler) olması.

Bebeklerde ve çocuklarda kanlı mukuslu kakanın tedavisi nasıldır?

Bu şikayet ve hastalıklarda tedavi sebebe göre değişir. Aşağıda en sık kaşılaşılan sebepler için tedavi yaklaşımları verilmiştir.

Besin alerjisine (Alerjik proktokolit) bağlı kanamanın tedavisi

Alerjik proktokolit, besin proteinlerine karşı gelişen ve özellikle bebeğin kakasında kan ve mukus görülmesine yol açabilen bir durumdur.

Alerjik proktokolitte önemli tanı ve tedavi basamakları vardır. Öncelikle şikâyetlerin besin alerjisi dışındaki nedenlerden kaynaklanmadığından emin olmak ve şikâyetlere neden olan besini belirlemek gerekir.

Kanlı kaka görüldüğünde en kolay yapılan uygulama hemen birçok besini kesmeye karar vermektir. Ama gerçekte gereksiz ve uzun süreli diyetler hem annede hem de bebekte ciddi sıkıntılara neden olabilir. Bu nedenle eliminasyon diyetine başlanıp başlanmayacağına karar karar vermek, başlanacaksa hangi besinlerin ne kadar süreyle diyetten çıkarılacağını belirlemek oldukça önemlidir ve tecrübe gerektirir.

Bunun yanında diyetin ne zaman açılacağına, hangi aşamalarla açılacağına ve bu aşamaların ne kadar süreceği de ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Diyet döneminde anne ve bebeğin yeterli ve dengeli beslenmesinin sağlanması da tedavinin önemli bir parçasıdır.

Besin alerjisine (alerjik proktokolite) bağlı kanlı kaka şikâyetinde amaç, şikâyete neden olan besini belirlemek ve gereksiz besin kısıtlamalarından kaçınmaktır. En sık nedenler inek sütü proteini ve yumurta alerjisi olsada her hasta kendine özeldir ve farklı besinlerde bu şikâyete neden olabilir.

Bu sürecin hastaya özel planlanması gerekir. Eliminasyon yapılacak besinler, eliminasyon süresi ve basamakları hastadan hastaya değişir. Bu nedenle bu basamakların çocuk doktorlupundan sonra üç yıl üst uzmanlık eğitimi almış olan çocuk alerji ve immünoloji uzmanları tarafından düzenlenmesi anne ve bebek sağlığı açısından daha ideal bir yaklaşımdır.

Çünkü günlük hasta muayenelerimizde, aslında gerekmediği ve fayda görmediği halde çok geniş ve çok uzun süre elminasyon yapan anne ve bebeklere karşılaşıyoruz. Gereksiz diyetler yalnızca anneyi zorlamakla kalmaz, bebeğin ve annenin yeterli ve dengeli beslenmesini de olumsuz etkiler.

Bebeklerde_Besin_Alerjisi_Yönetim_Rehberi

Kabızlığa bağlı kanlı kakanın tedavisi

Kabızlığa bağlı kanamada ana tedavi kabızlığın tedavi edilmesidir. Kabızlık oldukça yaygın bir sorundur. Uzun süreli kabızlıklarda bu duruma neden olabilecek bir hastalık var mı yok mu araştırılmalıdır. Eğer özel bir hastalık varsa o hastalıklar tedavi edilir. Eğer özel bir hastalık yoksa bağırsaklardaki sertleşmiş kakayı dışarı çıkaracak tedaviler uygulanır. Daha sonra kabızlığın düzelmesi için gerekiyorsa kaka yapmayı kolaylaştıracak ilaçlar düzenli ve gerekiyorsa uzun süre kullanılır. En önemli basamak sağlıklı bir beslenme, öğün ve tuvalet alışkanlığı kazandırmaktır.

Enfeksiyonlara bağlı kanlı kakanın tedavisi

Enfeksiyonlara bağlı kakada kan genel olarak daha önce sağlıklı olan çocuklarda ateş, karın ağrısı, kusma gibi şikâyetlerle birlikte olur. Tedavide en önemli basamak kan ile birlikte çok fazla ishal olması durumunda vücudun susuz kalmasını önlemektir. Ama bu oldukça ağır vakalarda olur. Enfeksiyona bağlı kakada kan olan çoğu çocuk hastalığı ayaktan geçirir. Eğer sebep olan mikrop belirlenir ve antibiyotik kullanılması gerekiyorsa antibiyotik verilir. Ama her kanlı kakada antibiyotik gerekmez. Destek tedavisi dediğimiz hastayı yormadan beslenmeyi desteklemek, ateşi varsa ateş düşürücü vermek, gerekiyorsa antibiyotik vermek gerekir. Eğer çocuğun şikâyetleri çok şiddetli ise veya giderek artıyorsa veya tedaviden beklenen faydayı görmüyorsa tekrar doktora gitmek gerekir.

Anne sütü alan bebekte kanlı kaka olursa anne ne yemeli, ne yememeli?

Anne sütü alan ve genel durumu iyi olan bebeklerde kanlı kakanın önemli nedenlerinden biri besin alerjisidir.

Bu yazıya anne şu besini yemeli veya şu besini yememeli diye bir öneri yazamam. Çünkü bu çocuktan çocuğa değişen bir durumdur ve en çok çekindiğimiz durum olan ezbere diyet önermektir. Bu doğru bir yaklaşım değildir. Şikâyeti olan çocuklar doktora götürülmeli ve doktorun önerisine göre beslenme yapılmalıdır.

Diğer bir önemli yanlış da diyetten fayda görmediği halde diyete devam etmektir.

Besin alerjisine bağlı kakada kanın en sık sebepleri inek sütü proteini ve yumurta alerjisidir. Eğer sebep inek sütü proteini veya yumurta alerjisi ise sebep bulunduğu için işler nispeten kolaylaşır. Ama süt veya yumurta değilse tanı aşaması giderek zorlaşır.

Anne sütüne alerji diye tıbbi bir kavram yoktur. Alerji annenin yediği besinlerin anne sütünden geçmesi nedeniyle olur. Bu nedenle anne sütünün kesilmez. Anneden şüpheli besinler belirli yaklaşımlara göre kesilir ve cevap takip edilir. Bu aşamada en sık karşılaşılan ama maalesef çok doğru olmayan durum diyete çok geniş olarak başlamak ve fayda görmese de devam etmektir. Bu hem anne, hem bebek hem de evde yaşayan diğer kişiler için oldukça sıkıntılı bir durumdur.

Bu aşamada diyet kararına, süresine, açılma zamanına ve açılma şekline tecrübeli hekimler karar vermelidir.

Bebeklerde_Besin_Alerjisi_Diyet_Yönetimi

Sıkça Sorulan Sorular

Bebeğimin kakasında kan var, ne yapmalıyım?

Bebeğin kakasında kan varsa öncelikle sakin olun. Bu durumda alerji, popoda çatlak, enfeksiyon gibi durumlar araştırılır. Bazen daha nadir ve ciddi durumlarda kakada kana neden olabilir. Bu nedenle bebeğiniz bir doktor tarafından muayene ettirin. Devamında doktorun önerdiği tedavi ve tavsiyelere uyun.

Bebeklerde ve çocuklarda kanlı kaka ne zaman tehlikelidir?

Kanamanın aniden başlaması, fazla miktarda olması veya kan ve mukus içeren çilek jölesi görünümünde kaka olması acil değerlendirme gerektirebilir. Özellikle kanamayla birlikte giderek artan karın ağrısı veya karında hassasiyet varsa beklenmeden doktora gidilmelidir.

Formül mama kanlı kaka yapar mı?

Formül mama eğer bebekte süt alerjisi varsa kanlı kakaya neden olabilir. Ama bebekte süt alerjisi yoksa formül mama kullanmak genellikle kakada kana neden olmaz.

Bebeklerde kanlı kaka kendiliğinden geçer mi?

Kakada kanının kendiliğinden geçip geçmeyeceği kanamanın nedenine bağlıdır. Alerjik durumlarda uzun zaman içinde, örnek bebek bir yaş civarına geldiğinde önemli bölümü düzelir. Acil ve çok fazla kanama olan durumlarda kendiliğinden geçmez. Bazı viral enfeksiyonlarda kendiliğinden geçer ama bakteri ve parazitlerde tedavi gerekir.

Bebeklerde kanlı kakada hangi testler yapılır?

Alerji şüphesinde gerekli ise alerji ile ilgili araştırmalar veya eliminasyon diyeti uygulamaları yapılır. Enfeksiyonlarda kaka tahlilleri ve kanda iltihap hücresi ölçümü yapılır. Kabızlıkta şiddetli ve uzun süreli şikâyetlerde guatr ve çölyak testleri doktorun kararına göre yapılır. Acil durumlarda doktor kararına göre kan sayımı, röntgen, ultrason gibi testler yapılır.