Alerjik proktokolit nedir?

Alerjik proktokolit, özellikle bebeklik döneminde sık karşılaşılan ve anne babalarda endişeye neden olan, gıdalara karşı gelişen bir çeşit alerjik hastalıktır. Besinlere karşı İmmünglobulin E (IgE) aracılığı olmadan gelişen tepkiler sonucunda kalın bağırsağın son kısmını veya bazen tamamını döşeyen zarlarda hassasiyet gelişmesi nedeniyle olur.

---

Yazar: Prof.Dr.Ersoy Civelek 

Çocuk Alerji ve İmmünoloji Doktoru, Çocuk Doktoru

On-line görüşme randevu: 0532 1528752

---

Alerjik proktokolit şikâyetleri nelerdir?

Genel şikayetler:

1. Kakada kan (çizgi şeklinden bütün beze bulaşmaya kadar)
2. Genellikle anne sütü alan bebeklerde olur
3. Bebeklerin sağlık durumları genel olarak iyidir
4. Büyüme gelişmeleri genelde normaldir
5. Kilo almaları çok büyük bölümünde normaldir.

Nadir şikayetler:

1. Huzursuzluk
2. Çok ağlama
3. Gürültülü kaka yapma
4. Kusma (Nadir)
5. Kaka yapılan bölgede kızarıklık
6. Mukus

Alerjik proktokolit tanısını nasıl koyuyoruz?

Hastalığın teşhisinde her şeyden önce en önemli adım hastalar ile yaptığımız görüşme. İkinci olarak şüpheli gıdaları diyetten çıkarttığımızda bebeklerin verdikleri tepkilerin takibi. Kanda alerji testleri ve alerji deri testlerini aslında daha çok diğer hastalıkların olmadığını göstermek için yapıyoruz. 

Kanlı kaka sebebi her zaman alerji midir?

Hayır, alerjik hastalıklar dışında da kanlı kakaya sebep olabilen diğer durumlar vardır. Bu durumların bir listesini aşağıda görebilirsiniz. Doktorlar olarak bu listeyi aklımızda tutarak hastalarımıza teşhis koyuyoruz.

1. Anal fissür (kaka yapılan bölgede çatlak)
2. Enfeksiyonlar
3. Hirschprung’s hastalığı (kalın bağırsağın bşir bölümünde genişleme)
4. Kanama bozuklukları
5. Vitamin K eksikliği
6. Bağırsakların iç içe geçmesi (İnvajinasyon)
7. Sepsis (Enfeksiyonun kanla bütün vücuda yayılması)
8. Özellikle erken doğan bebeklerde olan nekrotizan enterokolit (NEK)

Alerjik proktokolit hangi yaşlarda ortaya çıkar?

Genellikle sağlıklı süt çocuklarında yaşamın ilk 6 ayı içinde ortaya çıkarlar.  Bu dönemde çok sık şikâyete neden olabilen gaz sancısı (infantil kolik) ya da anal fissür (popada çatlak) durumları ile karışabiliyor.

Alerjik proktokolit en çok hangi besinlere karşı oluşur?

Anne sütü veya normal ticari mamalarla beslenen çocuklar hastaların yarısından fazlasını oluşturur. Örnek verecek olursak en çok sorumlu olan besinler süt, yumurta ve soyadır. Diğer alerjik gıdalar daha nadirdir.

Alerjik proktokolit niye olur?

Doğrusunu söylemek gerekirse bu hastalığın sebebini tam olarak bilmiyoruz. Ancak sindirim sistemini döşeyen zarların olgunlaşmasındaki gecikme, zarların geçirgenliğinde artış ve genetik yatkınlığın hastalığın sebebi olabileceğini düşünüyoruz.

Alerjik proktokolit başka hastalıklara dönüşür mü?

Eğer hastalık çok ağır değilse hafifi kansızlık dışında tehlikeli ve ciddi bir duruma yol açmaz. Nitekim hastaların yarısından fazlası 12 ay civarında düzeliyor.

Bu hastalığın özellike iltihabi bağırsak hastalıklarına (Ülseratif kolit ve Chron) dönüşmediğini biliyoruz. Ne varki çok erken dönemde kanlı kaka şikayeti olan bazı bebeklere hastalığı tam olarak ayırt edemediğimiz için alerjik proktokolit tanısı koyabiliyoruz. Tabi zaman içinde hastalara gerçek hastalıkları olan iltihabi bağırsak hastalığı teşhisini koyuyoruz. Bu durumda doğal olarak sanki hasta önceden alerjik proktokolitti, şimdi iltihabi bağırsak hastalığına dönüştü şüphesi gelişiyor. Oysa gerçekte bu hastalığın iltihabi bağırsak hastalıklarına  dönüşmediğini biliyoruz.

Bununla birlikte besin proteini ilişkili alerjik proktokolit olan bazı hastalarda ileride atopik dermatit ve astım gibi diğer alerjik hastalıklar ortaya çıkıyor. Hasta yakınları çocuklarda bu hastalıkların şikâyetleri olursa muhakkak doktora gitmelidir.